|
BİPOLAR BOZUKLUK (MANİK - DEPRESİF
BOZUKLUK)
Yakın zaman öncesine kadar bipolar bozukluk, manik-depresif hastalık ya da manik depresyon olarak adlandırılırdı. Çünkü tekrarlayan ve dönüşümlü mani ve depresyon dönemlerine sahipti. Manik depresif hastalık kaydedilmiş geçmişin büyük bir bölümünde fark edilmiştir. 2000 yıl öncesinde Yunan (Greek) hekimler tarafından ve Tevrat’ın bazı tanımlamalarında yer almıştır. Bununla beraber yıllar içerisinde duygusal ileri uçlar, tıp camiasında bipolar bozukluğun tek bir hastalık mı yoksa ayrı hastalıklardan oluşan bir grup mu olduğu konusunda tartışmalara yol açmıştır.
Günümüzde bipolar bozukluğun farklı fazlarda oluşan tekrarlayan semptomlara sahip tek bir hastalık olduğuna genel olarak inanılmaktadır. Toplumda bulunma sıklığı %1,5’tir.
Bipolar bozukluk genellikle 15-24 yaşları arasında görülür. Hastalık kadın ve erkeklerde eşit oranda görülür. Buna rağmen başlangıç sunumu erkeklerde daha çok mani ve kadınlarda depresyon şeklindedir. Kadınlar aynı zamanda erkeklerden farklı olarak daha çok miksi atak ve hızlı devir yaşarlar.
Hastaların duygularının, tehlikeli boyutlarda çok yükselmesi (mani ) ya da çaresizliğin derinliğine dalması (depresyon) gibi ileri uçlarda yer alabileceği biyolojik bir hastalıktır.
Semptomlar öyle ağırlaşabilir ki, tedavi edilmediği takdirde sıklıkla hastaları, ailelerini, arkadaşlarını ve birlikte çalıştıkları kişileri hasarlayıcıdır.
Bipolar Bozukluğu olan hastalar depresyon ya da duyguların yükselişi (ya da hatta mani) ile kendini gösteren düzensiz periyodlar arasında çeşitli sürelerle (günler- yıllar) normal duygulanımların yer aldığı geliş gidişler yaşarlar. Çok sayıda vakada, hastalar aynı zamanda hem depresif hem de manik atak semptomlarını bir arada içeren dönemler yaşayabilirler. Buna mikst atak denir.
Bipolar bozukluğun evrelerinde sık gözlenen belirtiler:
Mani evresinde gözlenen belirtiler:
1. Ruh halinde ani değişimler. Ya aşırı derece kızgın ve sinirli yada aşırı derecede
uyuşmuş ve hatta sersemlemiş.
2. Aşırı derecede kendine güven; mükemmellik
3. Vücut enerjisinin artması
4. Uyku ihtiyacının azalması. Hiç uyumadan yada çok az uyku ile günlerce
yorulmadan devam edebilmek.
5. Konuşma seviyesinde artış. Hızlı ve çok konuşur. Sürekli konu değiştirir, araya
girmek ya da cevap vermek imkansızdır.
6. Aşırı derecede dikkatin dağınık olması. Bir konudan başka bir konuya sürekli
değişir.
7. Aşırı seks ihtiyacı. Seks ile ilgili duygu, düşünce ve davranışlarda artış yaşanır.
8. Fiziksel rahatsızlık
9. Riskleri umursamamak ve aşırı derecede riskli aktivitelere katılmak yada riskli
davranışlar yapmak
Depresyon evresinde gözlenen belirtiler:
1. Sürekli mutsuz ve gergin ruh hali
2. Daha önce zevk aldığı aktivitelere karşı ilgisizlik
3. İştahında ve kilosunda gözle görülür büyük değişiklikler
4. Uyumakta zorluk yada çok fazla uyuma
5. Fiziksel coşku yada hareketlerde aşırı yavaşlama
6. Enerji kaybı
7. Gereksiz suçluluk hissi yada kendini değersiz hissetme
8. Konsantre olmakta zorluk
9. Ölümü ve intiharı tekrar tekrar düşünmek
Bipolar Bozukluk bazı kişilerde mevsimsel bir dalgalanma gösterir. Sonbahar ve kış, depresif durumun, ilkbahar aylarıysa manik atakları gözlendiği aylardır.
Duygudurumların yoğunluğu ve süresi kişiden kişiye büyük ölçüde değişir.
Bipolar bozukluk tedavisinde ilk tercih olarak duygudurum düzenleyicisi denilen ilaç grubundan lityum karbonat tuzu, valproik asit, antipsikotikler kullanılır. Tedavi edilmediği durumda ağır bir seyir izleyebilen bir psikiyatrik rahatsızlıktır. Belirtilerin gözlenmesi durumunda mutlaka bir psikiyatristten yardım alınmalıdır.
|
|